Asya’nın Uzak Doğusundan Uzak Batısına | Yeni Türk Şiirinde Japon Şiiri Estetiği

Japonya Asya’nın uzak doğusunda, Türkiye ise aynı kıtanın uzak batısında yer almaktadır. İki toplum da modern çağda kendi gelenekleri ile Batı arasında bir yol aramış, Asyalı olmak ile Asyalı olmamak arasındaki ikilemi farklı biçimlerde yaşamıştır. Türk-Japon ilişkilerinin tarihinin ve gelişiminin de ele alındığı bu kitap, kıtanın iki ucu arasındaki uzaklığın şiir aracılığıyla nasıl aşıldığını anlatmaktadır.

Yirminci yüzyılın henüz başında Türk şiirine Fransızca dergiler ve çeviriler aracılığıyla gelen haiku biçimi, zamanla tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de geniş bir rağbet görmüştür. Ahmet Haşim’in kısa şiirlerinden Garip’in yalın söyleyişine, 1990’larda canlanan haiku ilgisinden günümüzün haiku, tanka ve renga denemelerine uzanan geniş bir birikim, bütüncül bir çerçevede ele alınmıştır. Yüzü aşkın şairin Japon şiir estetiğiyle kurduğu ilişki, Türk-Japon ilişkilerinin tarihsel arka planı ve Türk şiirinin beyitten rubaiye, kısa söz geleneğiyle birlikte değerlendirilmiştir. Haikular; içerikleri açısından felsefi, toplumsal, ironik ve doğa temelli söylemler üzerinden sınıflandırılırken çocuk edebiyatından iktisat eğitimine ve sinemaya kadar haikunun ilişki kurduğu özel kullanım alanları da incelenmiştir.

“Bir Türk haiku edebiyatından söz edilebilir mi?” sorusunun cevabının arandığı bu çalışma, Japon biçiminin Türk şiirinin hece ölçüsü, belâgat birikimi, tasavvuf ve halk şiiri geleneğiyle buluşarak yeniden kurulduğunu ve bugün özgün bir “Türk haikusu”ndan söz edilebileceğini göstermektedir.