İbn Kayyim El-Cevziyye’nin Tasavvufa Yaklaşımı

İbn Kayyim el-Cevziyye; fıkıh, akâid, tefsir, hadis ve tasavvuf gibi birçok alanda yetkinliğe sahip İslâm düşüncesinin etkili simalarından biridir. Bununla birlikte Selefî addedilmesi, İbn Teymiyye’ye bağlılığı ve bazı tasavvufî meselelere getirdiği eleştirilerin genele teşmil edilmesi onun tasavvufu bütünüyle reddettiği şeklinde yaygın bir kanaate neden oluşmuştur. Oysa İbn Kayyim, tasavvufu reddetmekten ziyade Kur’ân ile Sünnet merkezli bir anlayışla temellendirme çabasına bürünmüş ve istismara açık olduğunu düşündüğü konulara yönelik eleştiriler sunmuştur.

Bu eser, İbn Kayyim’in tasavvufa dair yaklaşımını bütüncül bir çerçevede ele alarak onun zühd, marifet, nefs terbiyesi, şatahât ve vahdet nazariyeleri gibi konulardaki değerlendirmelerini ayrıntılı biçimde incelemektedir. Şeriat, ahlâk ve maneviyat arasındaki ilişkiyi nasıl temellendirdiği ile Herevî’nin Menâzilu’s-sâirîn’ine yazdığı şerhi olan Medâricü’s-sâlikîn’de tasavvuf kavramlarını nasıl yorumladığı da çalışmada sistemli bir biçimde ele alınmıştır. Yine eserde, tasavvufi yönünün şekillenmesinde etkili sûfîlerin tespiti, reddettiği tasavvufi meselelerin analizi, temellendirme hususunda kullandığı delilleri aktarılmaktadır. Eserde İbn Kayyim’in tasavvuf anlayışı ilmî titizlikle ve bütüncül bir perspektifle okuyucuya aktarılmaya çalışılmıştır.