Piyade ve Süvari Sınıflarına Mahsus ve Programına Muvâfık Fenn-i Mimarî

Erkân-ı Harb Kaymakamı Ahmed Şükrü’nün kaleme aldığı Piyade ve Süvari Sınıflarına Mahsus ve Programına Muvâfık Fenn-i Mimârî, Osmanlı askerî eğitim literatürü içerisinde mimarlık ve mühendislik bilgisini sistematik bir çerçevede sunan kapsamlı bir başvuru eseridir. Kitap, inşaat-ı askeriyeden başlayarak yapı malzemelerinin fiziksel özellikleri ve mukavemet hesaplarına, temelden çatıya kadar bir binanın bütün asli unsurlarının teknik esaslarına ayrıntılı biçimde yer verir. Taş, tuğla, kireç, ahşap ve maden gibi malzemelerin deneysel değerlendirilmesi; temeller, duvarlar, kemerler, döşemeler ve çatılarla ilgili statik prensipler; ölçü, ebat ve dayanım hesapları, dönemin mühendislik anlayışını yansıtan bilimsel bir yaklaşım ortaya koyar.

Eser yalnızca teknik yapı bilgisiyle sınırlı kalmayıp mimarî kaideler, tarihsel üsluplar ve klasik düzenler (Dorik, İyonik, Korint, Kompozit ve Toskan) üzerinden estetik ve teorik bir arka plan da sunar. Revaklar, direk sistemleri ve iç-dış tezyinat başlıkları, askerî yapıların işlevselliği kadar temsil gücüne de önem verildiğini gösterir. Dördüncü fasıl ise piyade ve süvari kışlaları, topçu yapıları, hastaneler ve karakolların planlama prensiplerini ele alarak askerî mekân organizasyonunun rasyonel esaslarını açıklar.

İkinci kısımda yer alan “Turuk” bölümü ise yol yapımı, harita üzerinde istikamet tayini, tesviye, hacim hesapları ve şose inşası gibi konularla askerî lojistiğin altyapısına odaklanır. Böylece eser, mimarlık ile mühendisliği birleştiren, teorik bilgi ile uygulamayı bütünleştiren ve askerî ihtiyaçlara cevap veren çok yönlü bir teknik el kitabı niteliği kazanır.