Milli Mücadele’ye Darbe Girişimi Ali Galip Hadisesi

Eylül 1919’da Anadolu toprakları, Türk tarihinin en kritik meşruiyet ve egemenlik savaşlarından birine sahne oldu. Mustafa Kemal Paşa öncülüğündeki Temsil Heyeti, Sivas’ta ulusal bağımsızlığın haritasını çizerken; Damat Ferit Paşa Hükûmeti ve işgalci odaklar, bu hareketi henüz kurumsallaşma aşamasındayken tasfiye etmek için tehlikeli ve gizli bir planı devreye soktu.

Elinizdeki eser, literatürde çoğunlukla basit bir bürokratik engelleme ya da sıradan bir asayiş olayı gibi geçiştirilen Ali Galip Hadisesi’ni tüm derinliğiyle gözler önüne seriyor. Bu hadise, münferit bir valinin kalkışması değil; Bâbıâli koridorlarındaki gizli pazarlıkların, İngiliz istihbarat subayı Binbaşı Noel’in yıkıcı ajandasının, Kürt Teali Cemiyeti’nin ve Fırat hattındaki aşiretsel dinamiklerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir emperyalist tertipti. Sömürgeci odakların Bedirhanî ve Cemilpaşazâde aileleri üzerinden kurgulamak istediği "bölgesel otonomi" tasarımı ile Sivas'ta somutlaşan "bölünmez bütünlük" ideali, ilk fiziki ve kavramsal çarpışmasını Mamuretülaziz-Malatya ekseninde yaşadı.

Taraflar telgraflarda görevi "eşkıya takibi" olarak maskelemeye çalışırken, şifreli hatlar üzerinde muazzam bir istihbarat ve propaganda savaşı yürütülüyordu. Tertibin fiyaskoyla sonuçlanması, Millî Mücadele’nin askerî ve kurumsal olgunluğunu test eden tarihî bir imtihana dönüştü. Kolorduların Temsil Heyeti ile tam bir eşgüdüm içinde yürüttüğü kararlı iş birliği, Anadolu’daki askerî bürokrasinin emir-komuta zincirini İstanbul yerine Temsil Heyeti’ne bağlamasını sağladı. Bu, Anadolu’nun kendi kaderini eline aldığı geri dönülmez bir dönüm noktasıydı.

Zengin arşiv vesikalarına dayanan bu titiz araştırma, söz konusu darbe girişiminin bertaraf ediliş sürecini derinlikli bir analize tabi tutuyor. Ali Galip’in kaçışıyla mühürlenen bu sürecin, Damat Ferit Paşa kabinesini istifaya zorlayarak Temsil Heyeti’nin ilk büyük siyasî zaferine nasıl dönüştüğünü belgeliyor.